Shtegu i Dyerve të Vjetra

Familja Koja dhe Jakoel

Rreth viteve 1930 Racionalist italian me elemente neoklasike urbane Familja hebreje Jakoel dhe familja shqiptare Koja
Familja Koja dhe Jakoel

Midis viteve 1915-1939 arkitektët dhe inxhinierët italian punojnë të shpërndarë në zyrat teknike të qyteteve të ndryshme të Shqipërisë.

Ata projektojnë dhe ndërtojnë sistemin infrastrukturor, hartojnë Plane Rregulluese për zhvillimin urban të Durrësit, teksa sistemojnë edhe qendrat e qyteteve nëpërmjet ndërtimit të godinave me interes publik.

Marrëdhënia me të shkuarën ishte shpesh objekt i debatit italian. Për këtë arsye u kushtua shumë kujdes në riprojektimin e qyteteve shqiptare me një histori të hershme dhe etnike.

Banesa e jetuar nga Familja hebreje Jakoel dhe familja shqiptare Koja, tregon edhe për bashkëpunimin e ndërsjelltë dhe mirëkuptimin midis tyre. Sipas protokolleve dhe normave të Kodit Civil të kohës duhej që hapësirat të ishin 140 m2, ndaj të dyja familjet dakordësuan të bashkonin hapësirat midis tyre. Ndërtesa është ndërtuar nga arkitektë Italianë dhe në atë kohë u banua nga individë që tregtonin stofra dhe basme.

Me ardhjen e sistemit komunist ndërtesa u shtetëzua, dhe brenda saj u vendosën banorë të tjerë.

Karakteristikat Arkitekturore

  • Fasada me forma gjeometrike të pastra dhe ritëm simetrik tipik për racionalizmin italian
  • Dyer dhe dritare me korniza guri të thjeshta
  • Ballkon me hekur të rrahur në nivelin e sipërm
  • Hapësira të brendshme të ndara me planimetri të rregullt 140 m²
  • Ndërtim me materiale tradicionale (tullë e kuqe, llaç gëlqeror dhe dru lokal)

Rëndësia Kulturore

Banesa e familjeve Jakoel & Koja është një dëshmi unike e bashkëjetesës ndërkulturore dhe e ndikimit të arkitekturës italiane në Durrës gjatë periudhës ndërmjet dy luftrave botërore.
Ajo përfaqëson një kohë harmonie dhe zhvillimi urban, ku kultura, tregtia dhe bashkëpunimi midis komuniteteve të ndryshme formësuan identitetin modern të qytetit.

Historia e Derës

Midis viteve 1915–1939, arkitektët dhe inxhinierët italianë punuan në qytetet kryesore të Shqipërisë, duke ndërtuar infrastrukturën moderne dhe duke hartuar planet rregulluese për zhvillimin urban të Durrësit.
Në këtë periudhë, u ngrit edhe banesa e familjeve Jakoel & Koja, si pjesë e një programi ndërtimor të frymëzuar nga stili racionalist italian, që ndërthurte funksionalitetin me simetrinë dhe përmasat e rregulluara.

Kjo banesë është dëshmi e bashkëjetesës dhe mirëkuptimit ndërmjet komunitetit hebre dhe atij shqiptar. Sipas Kodit Civil të kohës, hapësirat e banimit duhej të ishin të paktën 140 m², ndaj të dy familjet u dakordësuan të bashkonin hapësirat për të ndarë në mënyrë të drejtë dhe bashkëpunuese ambientet e përbashkëta.

Në fillimet e saj, ndërtesa u banua nga tregtarë stofrash dhe basmesh, duke qenë një simbol i shtresës qytetare tregtare të Durrësit të viteve ’30.
Pas ardhjes së sistemit komunist, banesa u shtetëzua dhe u përdor për strehimin e banorëve të tjerë, duke humbur pjesërisht funksionin dhe strukturën origjinale familjare.