Shtegu i Dyerve të Vjetra

Familja Subashi

1928 Fashist italian me elementë neoklasikë dhe karakteristika antisizmike Familja Subashi

E ndërtuar në vitin 1928 nga Ibrahim Subashi, godina nuk u konceptua për banim familjar, por si rezidencë për pritje dhe qëndrime zyrtare.

Pas tërmetit shkatërrues të vitit 1926, i cili dëmtoi rëndë qytetin e Durrësit, në ndërtimin e kësaj banese u angazhuan inxhinierë italianë që sollën me vete teknologjinë më moderne antisizmike të kohës. Këta profesionistë zbatuan gjithashtu elementë të dekorimit arkitektonik fashist, tipikë për periudhën e mes viteve ’20–’30 në Shqipëri.

Godina trekatëshe u pajis me dy hyrje monumentale në formë harku, të realizuara në material të hekurt të punuar me dorë, gdhendur nga artizanë dhe hekurpunues italianë të ardhur nga Bari. Këto dyer janë ndër detajet më karakteristike që i japin ndërtesës një prani të fortë monumentale.

Gjatë periudhës së regjimit komunist, banesa iu konfiskua familjes Subashi, ndërsa pronarët u dëbuan. Struktura e brendshme pësoi ndryshime funksionale, por u ruajt origjinaliteti i ndërtimit dhe lartësia e mureve — plot 3.80 metra, sipas kritereve italiane për qarkullim ajri dhe higjienë banimi.

Kati i fundit i godinës lidhet ngushtë me mjekun e njohur durrsak Dr. Cara, një figurë e respektuar që jetoi dhe punoi aty për vite me radhë. Kujtimet e qytetarëve për humanizmin dhe përkushtimin e doktorit e kanë kthyer këtë banesë në një simbol të kujtesës qytetare së bashku me historinë e saj arkitektonike.

Karakteristikat arkitekturore:

  • Tre kate funksionale me organizim vertikal simetrik.
  • Dy hyrje harkore me korniza hekuri të punuara artistikisht në Bari, Itali.
  • Strukturë antisizmike, tipike për ndërtimet italiane pas viteve ’20.
  • Dekorime fasade me reliev të thjeshtë, gjeometrik, sipas stilit fashist.
  • Mure të brendshme 3.80 m lartësi, për ajrosje dhe ndriçim natyral optimal.
  • Përdorimi i materialeve cilësore si tulla të pjekura, gur ranor dhe llaç gëlqeror.

Rëndësia kulturore dhe historike:

Kjo banesë është një dëshmi e drejtpërdrejtë e ndërhyrjes italiane në arkitekturën qytetare të Durrësit gjatë periudhës së rindërtimit pas tërmetit të vitit 1926. Ajo përfaqëson ndërthurjen e funksionit praktik (antisizmik) me estetikën monumentale të periudhës fashiste, që synonte të shprehte stabilitet, pushtet dhe modernitet.

Përveç vlerës arkitektonike, banesa mbart kujtesën qytetare të Durrësit, duke lidhur breza përmes figurës së Dr. Cara-s, mjekut human që u bë pjesë e identitetit lokal.
Sot, ndërtesa qëndron si monument i heshtur i një epoke të ndërlikuar, që bashkon trashëgiminë italiane, historinë urbane dhe kujtesën njerëzore të qytetit.

Historia e Derës

E ndërtuar në vitin 1928 nga Ibrahim Subashi, godina nuk u konceptua për banim familjar, por si rezidencë për pritje dhe qëndrime zyrtare.

Pas tërmetit shkatërrues të vitit 1926, i cili dëmtoi rëndë qytetin e Durrësit, në ndërtimin e kësaj banese u angazhuan inxhinierë italianë që sollën me vete teknologjinë më moderne antisizmike të kohës. Këta profesionistë zbatuan gjithashtu elementë të dekorimit arkitektonik fashist, tipikë për periudhën e mes viteve ’20–’30 në Shqipëri.