Me origjinë nga Berati, por me rrënjë armene, familja e Aleks Toska Bodiken ndërtoi banesën e saj në vitin 1937. Sipas rrëfimeve familjare, ajo u ndërtua për vetëm gjashtë javë — një rekord për kohën — si një sfidë mes pronarit dhe punëtorëve ndërtues.
Struktura dy-katëshe kishte funksione të dyfishta: kati i parë shërbente si hapësirë tregtare, ndërsa kati i dytë si banesë familjare.
Familja Toska Bodiken zgjodhi Durrësin si vendbanim për t’i shpëtuar gjenocidit armen dhe për të ndërtuar një jetë të re në një qytet bregdetar, që në atë periudhë po zhvillohej me ritme të shpejta. Me kalimin e viteve, banesa u bë një simbol i guximit dhe përshtatjes, duke ruajtur në muret e saj historinë e një familjeje që kërkoi strehë dhe prosperitet larg atdheut të humbur.
Karakteristikat arkitekturore:
- Ndërtesë dykatëshe me volum kompakt dhe simetri në fasadë.
- Dritare të harkuara dhe korniza dekorative me elementë guri të gdhendur.
- Ballkon me kangjella hekuri të punuara me dorë, tipike të stilit eklektik të viteve ’30.
- Porta hyrëse masive prej druri të fortë, me detaje ornamentale.
- Kati përdhes i ndërtuar me gurë e tulla tradicionale, ndërsa kati i sipërm me suva gëlqerore.
- Ndërthurje harmonike e elementëve klasikë me frymë lokale durrsake.
Rëndësia kulturore:
Kjo banesë përfaqëson një dëshmi të rrallë të periudhës së zhvillimit urban të Durrësit në vitet ’30, kur qyteti po kthehej në një qendër tregtare dhe kulturore mesdhetare.
Ajo simbolizon historinë e bashkëjetesës ndërkulturore — një familje armene e integruar në jetën shqiptare, që kontribuoi në ekonominë e qytetit.
Sot, banesa e Aleks Toska Bodiken konsiderohet pjesë e trashëgimisë arkitektonike me vlerë historike dhe emocionale për qytetin, duke ruajtur kujtimin e njerëzve që i dhanë jetë Durrësit me punë, kulturë dhe dashuri.