Nëse pyesim sot veten se ku ndodhet lagjja e njohur “Kala”, përgjigjja gjendet përmes objekteve ikonike që kanë mbijetuar në shekuj — dëshmi të shtresëzimeve kulturore dhe fetare të qytetit të Durrësit.
Në zemër të kësaj lagjeje qëndron Xhamia Fatih, ndërtuar mbi rrënojat e një kishe bizantine të mesjetës së hershme, e cila gjatë periudhës osmane u shndërrua në xhami në nder të Sulltan Mehmetit II, Fatihut, pushtuesit të Konstandinopojës.
Vetëm pak hapa më tej ngrihet Kisha Katolike e Shën Luçisë, e dallueshme për këmbanoren e saj karakteristike dhe lidhur ngushtë me Ipeshkëvinë e Durrësit — një qendër shpirtërore e rëndësishme për komunitetin katolik të qytetit.
Rreth këtyre monumenteve kanë banuar familje të shquara qytetare që kanë lënë gjurmë në historinë dhe zhvillimin e Durrësit:
Çelkupa, Tedeschini, Kurti, Hoxha, Bumçi, Parga dhe Beja.
Elementi artizanal:
Dera e punuar në grep nga artizania Myzejen Rexhepi është një ndër detajet më të veçanta të kësaj zone. Ajo përfaqëson punimin tradicional durrsak në dru, një mjeshtëri që bashkon teknikën artizanale me estetikën urbane të kohës.
Ky objekt, i realizuar me kujdes dhe elegancë, është simbol i vazhdimësisë së traditës artizanale femërore në Durrës, që shpesh ka kaluar në heshtje, por ka ruajtur shpirtin e qytetit përmes detajeve të vogla si kjo derë.
Rëndësia kulturore:
Lagjja “Kala” është zemra historike e Durrësit, ku bashkëjetojnë shtresimet e tre besimeve dhe tre epokave: bizantine, osmane dhe moderne.
Në çdo rrugicë dhe në çdo derë ruhet kujtesa e qytetit — nga tregtarët dhe klerikët, tek artizanët dhe intelektualët, që formësuan identitetin e Durrësit si një qytet të hapur dhe kozmopolit.